سه شنبه, 08 فروردين 1396

زیر پوست حوزه

پذیرش حوزه علمیه بدون آزمون ورودی

شنیده شده است علاقمندانی که نتوانسته اند در آزمون کتبی ورودی حوزه علمیه شرکت کنند می توانند با مراجعه به مدرسه مورد نظر و با موافقت مدیر مدرسه پذیرش شوند البته بشرط معدل نسبتا خوب و قبولی در آزمون شفاهی.


افزودن نظر » ادامه مطلب...

اخبــار حــوزه

آیت الله موسوی نژاد درگذشت

*آیت الله سید محمد موسوی نژاد (متولد دهم دیماه سال 1310 هجری شمسی) در مشهد به دنیا آمد پس از گذراندن دروس مقدمات و سطح و چند سالی درس خارج فقه و اصول شیخ هاشم قزوینی، شیخ مجتبی قزوینی، آیت‌الله میلانی، میرزاجوادآقا تهرانی و آیت الله مروارید حاضر شد سپس برای ادامه تحصیل به نجف اشرف هجرت کرد و در دروس مانند آیت‌الله العظمی خوئی و آیت الله العظمی شاهرودی شرکت کرد.   *وی در سال 1349 به توصیه، حمایت و راهنمایی میرزاجوادآقا تهرانی مدرسه‌ علمیه‌‌ای در انتهای کوچه چهارباغ برای تربیت و تحصیل طلاب به سبک و سیاق متفاوت و منحصر به راه انداخت. طلاب فاضل و برجسته‌ای تحت مدیریت مستقیم ایشان در این مدرسه که بعدها به نام ایشان شهرت یافت مدارج علمی حوزه را در کنار درس اخلاق و عقاید و احکام گذرانده‌اند   *توجه به مسائلی اخلاقی و معنوی، انس با آداب، ادعیه و قرآن و اهتمام به نماز شب و نوافل در کنار توجه گسترده وخاص به دروس در کنار تحقیق و تفحص و...

معرفی کتاب

جریان‌های فکری در حوزه معاصر قم

«جریان یا جریان‌های فکری در حوزه معاصر کدام‌اند؟ ویژگی‌های آنها کدامند؟ چه کسانی آنها را نمایندگی می‌کنند؟ مبانی فکری این جریانها چه تفاوتهایی با یکدیگر دارند؟ جریانهای فکری در حوزه معاصر در چه سطوحی فعالیت می‌کنند...


ادامه مطلب...

زمینه ها و چالش های نوگرایی در حوزه علمیه قم

چندی پیش آرش نراقی در یادداشتی با عنوان «آینده مرجعیت فکر دینی» به بررسی وضعیت فکر دینی پرداخته است و متعقد است آینده مرجعیت فکر دینی با طلبه های نواندیش است وی در بخش از یادداشت خود می گوید: پیش بینی من این است که نسل عالمان جدید برآمده از حوزه های علوم دینی رفته رفته می توانند مرجعیت فکر دینی را که در چند دهه اخیر کمابیش در دست روشنفکران و نواندیشان دینی بیرون حوزه بوده است، دوباره به دست آورند(1). پیش از این نیز بیژن عبدالکریمی در بحث «الگوی توسعه» نسبت به طلبه های جوان نواندیش اظهار امیدواری کرده بود (2). سعی می کنم بصورت مختصر زمینه های و چالش های نوگرایی در حوزه علمیه را مرور کنم.

 

1-دانشگاه ادیان و نوگرایی دینی

سال ۱۳۷۳ شمسی (۱۹۹۴ میلادی) جمعی از دانشوران حوزه علمیه قم گرد هم آمدند تا در سه رشته ادیان ابراهیمی (مسیحیت و یهودیت)، ادیان شرق (بودیسم، هندوئیسم، خاور دور و ایران باستان) و مذاهب اسلامی (مذاهب کلامی، فرق، و عرفان و تصوف) تخصص یابند. این گروه در دوره‌ای چهارساله افزون بر مطالعه در آن سه رشته، با زبان انگلیسی، سنسکریت و عبری نیز آشنا شدند.

مطالعات ادیان و مذاهب ادامه داشت تا سال ۱۳۸۳ شمسی (۲۰۰۴ میلادی) که به دنبال تلاش‌ها و پیگیری‌ها برای تربیت نیرو در حوزه ادیان و مذاهب، سرفصل‌های سه رشته تدوین شد و آن را به وزارت وقت علوم، تحقیقات و فناوری، پیشنهاد کردند. شورای عالی گسترش وزررت علوم، سرفصل‌ها را تصویب کرد و آن‌گاه در سال ۱۳۸۴ شمسی (۲۰۰۵ میلادی) با عنوان «مرکز آموزش عالی مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب»، نخستین گروه دانشجویی مشغول به تحصیل شدند.

از آنجا که برخی رشته‌ها نخستین بار در کشور تدریس می‌شد اعضای علمی با پشتوانه تجربه و تخصص خود سرفصل برخی رشته‌ را تهیه و تدوین کردند. از این رو سرفصل شش رشته را خود نوشتند و پس از تصویب در وزارت علوم خود به تدریس آن سرفصل‌ها پا پیش نهادند. وزیر علوم تحقیقات و فناوری در سال ۱۳۸۷ شمسی (۲۰۰۸ میلادی) پذیرفت مرکز آموزش عالی مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب به «دانشگاه ادیان و مذاهب» ارتقا یابد.

 

چند نکته درباره دانشگاه ادیان:

1-اگر در موسسه امام خمینی ره دیدگاه های آیت الله مصباح یزدی تاثیرگذار است در دانشگاه ادیان نیز دیدگاه های مصطفی ملکیان جایگاه ویژه ای دارد برخی از اساتید دانشگاه ادیان از شاگردان مصطفی ملکیان هستند از این رو در زمینه نگاه دینی نیز متاثر از نگاه ایشان هستند و همین نگرش در پژوهش های دینی نیز اثر خود را می گذارد و همه ساله طلبه های زیادی با این نگرش آشنا می شوند.

 

2-یکی از واحد های درسی مورد تاکید در دانشگاه ادیان آموزش زبان انگلیسی است گفته می شود دانشگاه ادیان از مراکز موفق در زمینه آموزش زبان است و دانشجویان این مرکز تا پایان دوره تحصیلی با زبان انگلیسی بخوبی آشنا می شوند از این رو بطور مستقیم می توانند متون دینی ادیان دیگر را  مطالعه کنند و مقایسه آن متون با متون اسلامی می تواند در نگرش های دینی تاثیرگذار باشد.

 

3-محتوای دروس دانشگاه دینی است از این جهت دانشجویان با ادیان دیگر نیز آشنا می شوند و در مقام مقایسه برمی آیند و با نگرش های تفسیری ادیان دیگر می تواند به تفسیر متون اسلامی نیز بپردازند، از نظر روشی نیز روش های برون دینی مورد توجه است، روش برون دینی می تواند در زمینه نوگرایی مورد توجه قرار گیرد بسیار دیده شده است که طلبه های تند و تیز وارد این دانشگاه شده اند و بعد از چند سال تبدیل به شخصیت های ملایم شده اند طلبه هایی که روزی اهل سنت یا نهایتا غرب را دشمن خود می دانستند حالا می گویند باید جبهه دین داران را در مقابل بی دین ها تشکیل دهیم.

 

4- در میان مراکز علمی قم ارتباطات بین المللی دانشگاه ادیان وضعیت خوبی دارد است هفته ای نمی گذرد مگر آنکه دانشگاه ادیان میهمان خارجی داشته باشد، با توجه به تعداد محدود دانشجویان این دانشگاه، دانشجویان براحتی می توانند با خارجی ها صحبت کنند و با دیدگاه های آنها آشنا شوند از سوی دیگر برخی از اساتید و دانشجویان دانشگاه به سفرهای خارجی می روند و از مراکز علمی و دینی کشورهای دیگر بازدید می کنند و در کنفرانس های علمی شرکت می کنند همین مساله می تواند تاثیر گذار باشد.

 

5-اگر چه رئیس دانشگاه ادیان بعد از انتخابات 88 مورد بی مهری قرار گرفت و فشارهایی بر این دانشگاه وارد شد حتی بگونه ای که دانشگاه مجبور شد عذر مصطفی ملکیان و برخی از اساتید خود را بخواهد اما دانشگاه بزودی وجهه خود را بازسازی کرد و با کناره گیری از فعالیت های سیاسی و تحریک برانگیز سعی کرد مسائل علمی را دنبال کند، بنظر می رسد در حال حاضر با قدرت در حال بسط پایه های نوگرایی دینی در حوزه علمیه است البته نباید از یاد برد که توانایی ریاست دانشگاه در زمینه فعالیت های اقتصادی نیز امتیازی برای ادامه کار این دانشگاه می تواند مورد توجه باشد.

 

2-دانشگاه مفید و نوگرایی سیاسی

 دانشگاه مفید یكی از مراكز حوزوی- دانشگاهی است كه در سال  1368 بنیانگذاری شده است. مؤسس آن، آیت اللَّه عبدالكریم موسوی اردبیلی است و در سالیان گذشته از سید محمد خاتمی، میر حسین موسوی و مصطفی محقق داماد نیز بعنوان اعضای هیات امنای دانشگاه یاد می شد که در سالهای بعد از 88  اسامی این افراد از روی سایت دانشگاه حذف شده است. رشته های اقتصاد، علوم سیاسی، فلسفه، حقوق، علوم قرآنی و زبان انگلیسی در این دانشگاه ارائه می شود، در برخی از رشته ها مقطع دکتری وجود ندارد در بین مراکز حوزوی – دانشگاهی قم می توان دانشگاه مفید را منادی نوگرایی سیاسی دانست به چند نکته درباره دانشگاه مفید اشاره می کنم:

 

1-دانشگاه مفید از بین طلبه ها و غیر طلبه ها پذیرش دارد طلبه ها اگر بتوانند میزان خاصی از امتیاز را بیاورند می توانند بصورت رایگان در این دانشگاه تحصیل کنند تحصیل دانشجویان غیر طلبه پولی است. البته از سال 84 و با روی کار آمدن دولت محمود احمدی نژاد کمک های مالی به دانشگاه مفید کاهش یافت و دانشگاه مجبور شد تعداد دانشجویان پولی را افزایش دهد و از تعداد  طلبه های دانشگاه کاسته شد و همین مساله کیفیت کلاس ها را نیز با مشکلاتی مواجه کرد. اما بهرحال تحصیل طلبه ها در کنار غیر طلبه ها تاثیرات خود را بر ذهنیت طلبه ها برجای می گذارد مثلا تعدادی از کلاسهای دانشگاه مختلط است و دختر و پسر در یک کلاس و در کنار هم دروس را می خوانند و همین مساله بر ذهنیت اجتماعی طلبه ها تاثیرگذار می گذارد.

 

2-اندیشه منسجمی بر دانشگاه مفید حاکم نیست به این معنا که مثلا در موسسه امام خمینی ره محویت با اندیشه های آیت الله مصباح یزدی است اما در دانشگاه مفید چنین نگرشی وجود ندارد آیت الله اردبیلی هم آثار چندانی ندارد از این رو برخی از دانشجویان در طول دوره تحصیل فقط نامی از آیت الله ادربیلی می شنوند. تعداد زیادی از اعضای هیات علمی دانشگاه مفید از فارغ التحصیلان حوزه هستند که تحصیلات عالی دانشگاهی نیز دارند و برخی نیز ملبس به لباس روحانیت هستند گرایش اصلی در بین اساتید این دانشگاه نوگرایی سیاسی است این نکته را براحتی از محتوای کتاب ها، مقالات علمی و محتوای کلاسها میتوان بدست آورد، در دهه گذشته با طرد جریان های نوگرا از جامعه، دانشگاه مفید نیز از این مساله مستثنی نشد از این رو اساتید دانشگاه تمام طول هفته را در دانشگاه بودند و فقط مشغول تدریس و مطالعه و پژوهش بودند و همین مساله باعث شد اساتید مفید با نظریات جدید بیشتر آشنا شوند و وقت خود را در همین مسیر قرار دهند.

 

3-محتوای دروس دانشگاه مفید منطبق بر سرفصل های وزارت علوم است و دانشگاه مفید از مراکزی است که اساتید با نظریه های جدید در علوم سیاسی آشنایی جدی دارند همین مساله باعث می شود دانشجویان نیز با نظریه های غربی آشنا شوند، نظریه های اسلامی نیز با نگرش های جدید ارائه می شود یا آنکه اندیشه های نوگرایان سیاسی مورد بحث قرار می گیرد.

 

4- فضای کلاس های دانشگاه نسبتا دموکراتیک است به این معنا که غیر از اعضای هیات علمی، دانشگاه با دعوت از اساتید دیگر دانشجویان را با اندیشه های مختلف آشنا می کند بطور مثال در هر ترم یکی دو استاد با گرایش های اصولگرایانه تا یکی دو استاد با نگرش ملی- مذهبی و ... نیز بچشم می خورد و همین مساله باعث می شود دانشجویان با نگرش های مختلف آشنا شوند.

 

5-مهمترین نکته دانشگاه مفید اساتید این دانشگاه هستند، دانشگاه اجازه فعالیت های زاید بر دانشگاه را به اساتید نمی دهد و تمام وقت آنها به کارهای علمی اختصاص می یابد و همین مساله باعث تولید پژوهش های جدی می شود برخی از پژوهش های اساتید این دانشگاه در مراکز علمی بعنوان متون درسی مورد توجه قرار دارد، اکثر اساتید این دانشگاه مسلط به زبان انگلیسی هستند و به متون اصلی مراجعه می کنند، ارتباط بین الملل دانشگاه مفید نیز بسیار فعال است حضور میهمانان خارجی در این دانشگاه و سفرهای خارجی اساتید نیز در این زمینه راه گشا است بیاد دارم یکی از اساتید چگونه ماجرای دیدارش با نصر حامد ابوزید را تعریف میکرد و برایش دلچسب بود، بصورت منسجم بر روی دانشجویان سرمایه گذاری نمی شود اما برخی از دانشجویان این مرکز یا در این دانشگاه ادامه تحصیل می دهند و یا به دانشگاه هایی دیگر می روند دانشجویانی که فتیله نوگرایی سیاسی آنها روشن شده است.

 

3-مراکز زبان خارجی در حوزه

زبان آموزی از سالیان دور مورد توجه برخی از مسئولین جوزه و طلبه ها بوده است اما در سالهای اخیر شتاب بیشتری گرفته است آشنایی طلبه ها با متون علمی، سفر به خارج از کشور، نگرش های تبلیغی و ... می تواند از انگیزه های طلبه ها برای زبان آموزی باشد، طلبه هایی که در مراکز حوزوی- دانشگاهی تحصیل می کنند گرایش بیشتری به زبان آموزی دارند. مرکز زبان دانشگاه باقرالعلوم جدی ترین مرکز در زمینه زبان آموزی ویژه طلاب است که زبان های انگلیسی، آلمانی، فرانسه، عربی و برخی از دیگر زبان ها را به طلبه ها آموزش می دهد کلاس های این مرکز هفته ای سه روز و هر روز چند ساعت ارائه می شود بگونه ای که طلبه ها بعد از چند ترم قدرت مکالمه و متن خوانی را بدست می آورند در سالهای اخیر تقاضای طلبه ها برای آموزش در این مرکز افزایش یافته است و این مرکز نیز خود را تقویت کرده است. حوزه علمیه نیز مرکزی با عنوان « مرکز زبان حوزه علمیه» دایر کرده است تا طلبه های علاقمند را با زبان های مختلف آشنا کند البته هدف از تشکیل این مرکز آشنایی با متون غربی نیست بلکه هدف زبان آموزی طلاب برای تبلیغ است اما زمینه ای برای زبان آموزی طلبه ها است در کنار مراکز حوزوی زبان، برخی از طلبه ها در مراکز آزاد زبان آموزی مشغول آموختن زبان های خارجی هستند، حوزه علمیه مرکز مطالعات اسلامی به زبان های خارجی را نیز راه اندازی کرده است و یکی از شروط پذیرش طلاب، تسلط مطلوب بر زبان انگلیسی یا عربی است اما زبان آموزی نتایجی را بدنبال دارد که از جمله آن آشنایی و مطالعه کتابهای دینی غیر اسلامی به زبان اصلی است چه آنکه این روزها در محافل طلبگی شنیده می شود که طلبه ها برخی از متون به زبان اصلی را مطالعه میکنند، از نظر اجتماعی- سیاسی نیز طلبه های زبان آموز با مراجعه به سایت های مراکز علمی خارجی و دیدن شبکه های ماهواه ای زمینه های تعامل فکری با این شبکه ها را پیدا می کنند.

 

4-استفاده از اینترنت و حضور  طلاب در شبکه های اجتماعی

کمتر از ۱۵ سال می‌گذرد از زمانی که بسیاری از مدارس حوزه علمیه، در روزهای آغازین فراگیر شدن استفاده از کامپیوتر در میان مردم، طلاب را از آوردن کامپیوتر به داخل حجره‌ها منع می‌کردند و گاهی حتی قوانینی در مدارس علمیه وضع می‌شد که استفاده از کامپیوتر شخصی در حجره‌ها را «شرعا غیر مجاز» می‌شمرد تا امروز که بزرگانی همچون آیت الله العظمی صافی گلپایگانی و دیگر علمای حوزه، طلاب و روحانیون را به تبلیغ در فضای مجازی و حضور پررنگ در اینترنت و شبکه‌های اجتماعی تشویق می‌کنند. عواملی چند در روی آوردن طلبه ها به استفاده از اینترنت دخیل بوده است: فعالیت مؤسسات و نهادهای حوزوی نظیر مرکز تحقیقات رایانه‌ای نور، پشتیبانی مرکز خدمات حوزه، ورود رایانه‌های همراه به بازار محصولات رایانه‌ای ایران، آغاز استفاده از اینترنت پرسرعت برای کاربران عادی، آموزش گسترده طلاب برای فعالیت در فضای مجازی، افزایش تعداد وب‌سایت‌های دینی و مذهبی و همچنین پررنگ‌تر شدن فعالیت وب‌سایت علما و مراجع عظام تقلید، افزایش نیاز به اینترنت به خاطر اینترنتی شدن بسیاری از امور اداری، اضافه شدن امکان اینترنت به سیم‌کارت‌های تلفن همراه (3) ، همه این عوامل باعث شده است که امروزه بسیاری از طلبه ها رایانه شخصی دارند و وصل به اینترنت هستند و یا اینکه از طریق گوشی تلفن به جهان متصل می شوند.

با حضور در شبکه های اجتماعی طلبه ها با دیدگاه های دیگران آشنا می شوند تاثیرات اولیه در تعامل با جوانان هم سن و سال خود است که فاصله درس های خوانده شده در حوزه با نیازهای جوانان را بسیار دور می داند از این رو انگیزه های نوگرایی و خوانش جدید از دین می تواند مورد تامل جدی این طلبه ها واقع شود. صفحات روشنفکران و نواندیشان در شبکه های اجتماعی نیز زمینه آشنایی طلاب با اندیشه های جدید را فراهم می آورد نکته مهم اینکه بسیاری از این طیف از طلاب براحتی می توانند با استفاده از شبک ههای اجتماعی با این اندیشمندان ارتباط بگیرند و دیدگاه های خود را عرضه کنند و نظر آنها را بدانند و البته این گفتگوها بسیار هم می تواند تاثیرگذار باشد.

 

5-سفرهای خارجی اساتید و طلاب

در سالیان اخیر رفت و آمد های اساتید و بعضا طلبه ها به خارج از کشور سرعت گرفته است، برخی از دانشگاه ها ارتباط های بین المللی وسیعی دارند و معمولا از مراکز علمی دنیا میهمانانی را پذیرا هستند، برخی از مراکز حوزوی-دانشگاهی قم نیز سالیانه یکی دوبار اساتید خود را برای بازدید و گفتگو با مراکز علمی دنیا به سفرهای خارجی اعزام می کنند در این سفرها اساتید در کنار بازدید از آن کشور که البته می تواند بسیار هم تاثیر گذار باشد با اساتید و اندیشمندان آن کشورها خصوصا در حوزه دین گفتگو می کنند و با جدیدترین دید گاه ها آشنا می شوند و چه بسا ایده  های جدیدی در ذهن خود بپرورانند، بعد از بازگشت، باز گو کردن این سفرها نیز برای دانشجو- طلبه ها بسیار موثر است، برخی از اساتید این مراکز به دوره های مطالعاتی در خارج از کشور می روند و این دوره ها می تواند اساتید را با نگرش های جدید آشنا کند، در سالهای اخیر میل طلبه های حوزه برای تحصیل در خارج از کشور نیز افزایش یافته است.

 

6-تحصیل طلاب در دانشگاه های غیرحوزوی

مراکز- حوزوی دانشگاهی متعددی در شهر قم دایر است و تعداد زیادی از طلبه ها در این مراکز مشغول تحصیل هستند این طلبه ها بسیار دوست دارند یکی از مقاطع تحصیلی را در مراکز دانشگاهی غیرحوزوی بگذرانند در سالهای اخیر بسیاری از طلبه ها توانسته اند در دانشگاه های تهران تحصیلات خود را ادامه دهند حضور در این دانشگاه ها و حضور در کلاس اساتید غیرحوزوی، حضور در فضایی متفاوت از فضای حوزه و حتی رفت و آمد به تهران می تواند تاثیرگذار باشد.

 

7-مراکز تخصصی حوزوی:

حوزه علمیه هفده مرکز تخصصی دارد: مرکز تخصصی تربیت مدرس، مرکز تخصصی تفسیر و علوم قرآن، مرکز تخصصی مهدویت، مرکز تخصصی حقوق و قضای اسلامی، مرکز تخصصی دارالهدی، مرکز تخصصی شیعه شناسی، مرکز تخصصی علوم حدیث، مرکز تخصصی فلسفه اسلامی، مرکز تخصصی کلام اسلامی، مرکز تخصصی مذاهب اسلامی، مرکز تخصصی نهج البلاغه، موسسه آموزش عالی اسراء، موسسه آموزش عالی امام رضا (ع)، موسسه بین المللی مطالعات اسلامی، مرکز تخصصی امام خمینی (ره)، موسسه آموزش عالی خاتم النبیین (ص)، مرکز تخصصی ائمه اطهار علیهم السلام، مرکز تخصصی امامت اهل بیت (ع)، مرکز تخصصی تبلیغ، طلبه هایی که نگرش های سنتی تری دارند به دانشگاه های حوزوی نمی روند و در این مراکز تخصصی حوزه مشغول تحصیل هستند البته روش های حاکم در این مراکز حوزوی همان روش های حوزوی است اما نکته قابل توجه این است که تخصصی شدن دروس باعث می شود طلاب در این مراکز بصورت مقایسه ای نظریات دیگر مذاهب اسلامی و بعضا غیر اسلامی را می خوانند و همین مساله می تواند مورد توجه قرار گیرد از سوی دیگر در سالهای اخیر دروسی چون روش تحقیق و بعضا روش شناسی در این مراکز خوانده می شود و همین مساله می تواند زمینه ای برای نگرش های جدید را پدید آورد.

 

چالش ها:

1-اگر چه این مراکز زمینه های نوگرایی در حوزه علمیه را فراهم کرده اند اما باید توجه داشت طلبه هایی که چنین گرایش هایی دارند هنوز به نتایجی نرسیده اند از سویی نگرش های جدید برای آنها جذابیت هایی دارد و ضرورت ها و نیازهای زمان را نیز  درک کرده اند اما درگیر برخی از بحرانهای هویتی و کشمکش های فکری با خود هستند از این رو نتوانسته اند تولیداتی جدی در این زمینه داشته باشند چه آنکه ممکن است در سالیان آینده آثار بیشتری در این زمینه منتشر شود.

 

2-یکی از پیش شرط های بازخوانی متون اسلامی تسلط مطلوب بر این متون است چه آنکه اگر تسلط کافی بر این متون حاصل نشود امکان ارائه قرائتی مقبول از متون دینی مقدور نخواهد بود آنچه در این مراکز مشاهده می شود این است که بسیاری از طلبه هایی که در این مراکز تحصیل می کنند یا مشغول فعالیت هستند به متون سنتی حوزه کم اعتنا می شوند و این نکته مساله بازخوانی متون دینی را با مشکل مواجه خواهد کرد.

 

3-تجربه تاریخ حوزه علمیه نشان می دهد کسانی توانسته اند در حوزه علمیه قرائت های جدی از دین ارائه کنند که سبقه حوزوی قوی داشته باشند و از مجرای حوزه و با تشکیل جلسه درس و تربیت شاگرد نظر خود را ارائه کند تا در طول چندین سال بتواند موثر باشد، اساتید و طلبه هایی که نگرش های نوگرایانه دارند چنین جایگاهی در حوزه ندارند و اتفاقا پس از مدتی از حوزه کناره گیری میکنند و احیانا از قم هم می روند.

 

1-آرش نراقی http://www.dinonline.com/doc/note/fa/4528/ 

2-بیژن عبدالکریمی http://www.abdolkarimi.blogfa.com/post/60

3-حامد آقاجانی، اینترنت و طلاب http://mobahesat.ir/1393/10/5915.html

نظرات   

 
0 #4 بهزاد میگه 1393-11-19 17:31
سلام
این مراکزی که میگید برای طلا راه اندازی شده که زبان مختلف خارجی رو آموزش میدن:
1- آیا رایگان هست برای طلاب یا باید پول بدن؟
2- استقبال طلاب چطوره؟
------------
سلام وادب
قیمت های خیلی پایین دارند که از عهده طلبه برمیاد.
اون مقدار که من شنیدم در سالهای اخیر استقبال طلبه ها خیلی بیشتر شده.
نقل قول
 
 
0 #3 جعفر صیدی میگه 1393-11-19 00:49
سلام آقا رضا
خوبی؟
حالا احکام ما نسبت به مقضیات زمان فرق می کنه چه برسه به ابتدائیات اجتماعی/نوین گرایی و تحول در حوزه مهم که چکونه حوزه متحول بشه شمام بهتر از من میدونی چند سال تو حوزه ها تازه معاونت پژوهش راه افتاده که قبل اون نه دسترسی درستی بود نه حالا جامعیتی الانم که این معاونت اومده بازم فرقی نداره چون اجبار و بعضی قوانین فعلا به ضرر طلبه تموم میشه تا بیان یه جامعیت بدن نسل دیگه نوین گرایی اومده
------------
سلام وادب
محسن عزیز ارادت دارم.
مسئله خیلی فراتر از وجود برخی از نهادها است یک موجی است که از چند سال پیش شروع شده است و در میان بخشی از طلبه ها در حال گسترش است.
نقل قول
 
 
0 #2 دانشي میگه 1393-11-16 18:02
سلام. در مجموع جالب بود. ولي البته نگاه شما به دانشگاه مفيد و توجه بيش از اندازه به انديشه سياسي و نوگرايي سياسي آن شايد تا اندازه اي متاثر از آن است كه شما فقط دانشجوي علوم سياسي اين دانشگاه بوديد و از رشته هاي ديگر آن از نزديك اطلاع چنداني احتمالا نداريد.
-----------
سلام وادب
شاید هم شما درست میفرمائید منتهی من با اساتید همه گرو هها اشنا هستم و رگه های نوگرایی در همه گرو هها وجود دارد
نقل قول
 
 
0 #1 طلبه آنلاین میگه 1393-11-14 14:22
سلام علیکم
مطلب شما در مجمع طلاب وبلاگ نویس(talabeonli ne.ie) بازنشر داده شد
باتشکر
نقل قول
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی